Noticias / Berriak

Jai giroa nagusi Nafarroaren Egunaren 40. Urteurrenean

Nafarroaren Eguna 2018 Baigorrin
Nafarroaren Eguna 2018 ˆ Saint Etienne de Baigorry

Nafarroaren Eguna 2018 Baigorrin Nafarroaren Eguna 2018 ˆ Saint Etienne de Baigorry



Errepide erdian behiak ager daitezkeela ohartarazteko bide bazterretan diren panelen ondoan ezarritako pankartek Euskal Herri osotik gerturatu ziren euskaltzaleei ongi etorria ematen zieten: “40. Nafarroaren Eguna, 1979-2018”.


Autoa non aparkatu esateko herri sarreretan peto berdeekin ziren antolakuntzako kideek bisitarien galderak erantzuten zituzten, eta, haien ondoan, oinez gerturatzen zen jendeari esku orriak banatzen zebiltzan elkarte desberdinetako kideak zeuden. “Check Point” gunea pasa ostean, Baigorriko kaleak, beste behin ere musikaz blai ziren.

Ekitaldia, Gaineko Plazan

«Dantzariak plazatik abiatuko dira, eta han bada eliza ondoan, Gaineko Plaza, han izango dira ikuskizunak», erantzuten zion informazio guneko boluntario batek familiarekin egun pasa gerturatu zen gipuzkoar bati.

Baigorriko ikastolako gurasoek eskainitako gosariek sekulako arrakasta izan zuten. Goizeko hamaiketan, esku bakoitzean arrautza bana zuela, sukaldari batek iragarri zuen: «Azken arrautzak dira». Ordurako 300 gosari banatuak zituzten.

Artean, musikariak norabide guztietan gurutzatzen hasiak ziren, dantzariak beroketa lanetan zebiltzan, eta kale nagusia zeharkatu behar zuten jiganteen arropen jostunak ere azken ukituak ematen ari ziren.

Baigorriko erdigunetik abiatu zen desfileari bidea irekitzeko ardura Anhauzeko joaldunek hartu zuten eta haiek izan ziren Eliza ondoko frontoira iristen lehenak. Haien atzetik, Amikuzeko makilariak sartu ziren, eta, horrela, pixkanaka, plaza dantzari, musikari eta erraldoiez bete zen.

Altsasurekin anaikidetza

Donapaleuko dantzariak, Elizondoko gaiteroak edo Uztaritzeko Txaranga, guztiak aurkeztu zituen aurkezleak, baina, «elkartasunez, aparteko esku zartak» eskatu zituen Altsasuko Etorkizuna dantza taldeko kideentzat. Izan ere, aurtengo Nafarroa Garaiko gonbidatua Altsasu zen. Basaizea elkarteko Amaia Kastorenek «sostengu osoa» erakutsi eta zera aldarrikatu zuen: «Injustizia honen aitzinean, guztiok izan gaitezen euri tanta, uhin handi bat osatzeko».

Duela 40 urte Nafarroaren Eguna antolatzen hasteko zituzten arrazoiek egunerokotasun handikoak izaten jarraitzen dutela ohartarazi zuen Kastorenek, eta, «bakea eraikitzeko tenorea» den honetan, «gurekin ez direnak» ere gogora ekarri zituen.

«Gora Nafarroa» eta irrintzilarien aiene indartsuekin amaitu zen hitzaldiaren ostean, dantzaldi jendetsu bat hasi zen, eta, zeruak ateri eutsi zion artean, giro bikaina izan zen. Mintzalariaren esanetan, «mirakulu bat gertatu da, ez du euririk egin».

Berrogeigarrenez

Ez zuen, ordea, asko iraun «mirakuluak», Elizondo gelan ekitaldi instituzionala egiten ari zirenean erori zen-eta lehen euri jasa. Politikari ezagunez lepo zen aretoan, besteak beste, Maria Solana Nafarroako Gobernuko bozeramaileak hitz egin zuen herrialdeen arteko «anaitasuna» eta urtean zeharreko elkarlana goraipatzeko.

Aitzitik, kalean ez zen ekitaldi solemneentzako lekurik. Herri bazkarirako ia mila txartel saldu zituzten, eta, denborak aurrera egin ahala, jendea Baigorriko plazan pilatzen hasi zen. Karpa batean kontzertuak, beste batean jakiak, eta musika eta giro ona nonahi. Berriz ere bestak Baigorri hartu zuen, eta, urtero lez, gaua erori arte atsedenik hartu gabe jarraitu zuen, aurtengoan, berrogeigarrenez.

Gara, 2018/04/30



Nafarroa osoa elkarturik, Baigorrin

Nafarroako Egunaren 40. edizioan, ekimenaren sortzaileak eta Altsasuko gazteak gogoan izan zituzten antolatzaileek


Nafarroa osoa elkarturik, Baigorrin.


Nafarroa osoa elkarturik, Baigorrin.

Ehunka lagun elkartu ziren atzo Baigorrin, urtez urte gero eta jende gehiago biltzen dituen Nafarroaren Eguna ospatzeko. Berrogehigarren edizioa izanda, urteurren berezia zuen ipar eta hego Nafarroaren elkartasuna erakustea helburu duen bestak, eta merezitako moduan ospatu zuten Euskal Herri osotik bertaratu ziren guztiek. Basaizea elkarteak, bestaren antolatzaileak, ekimena zertarako sortu zen gogoratu zuen: “Mugarik gabeko Nafarroa baten zizelkatzeko, eta bide beretik, Euskal Herri batu bat eraikitzeko”. Hala, tradizioa, folklorea eta, nola ez, euskera izan zituen ardatz nagusi bestak. Eguraldia lagun izan zen egun osoan zehar, euria mehatxu bazen ere.

1978-2018 lemapean, goizean goizik ekin zitzaion egun handiari, 08.00etatik 11.00tara luzatu zen eta Txakatuk taldeak alaitu zuen askariarekin. Halaber, artisau merkatua eta euskal makil borroka erakustaldiaz gozatzeko parada izan zuten bertaratu zirenek. Gaineko plazan, folklore erakustaldi ederra eskaini zen ondoren: dantza taldeak (Altsasuko Etorkizuna, Donapaleuko Burgaintzi eta Baztango dantza taldea), erraldoiak (Baigorri, Elizondo eta Donapaleukoak), txarangak (Kuxkuxtu, Ezpela eta Uztaritzeko txaranga), gaiteroak, txistulariak, trikitilariak…

Goiz erdian ospatu zen desfile tradizionalean izan zuen egunak bere une gorena, ordu horretarako jendez beteta baitzegoen Baigorri. Jende ezagunaren artean, hego Nafarroako arlo politikoko ordezkarietako batzuk ikusi ahal izan ziren, María Solana Hezkuntza kontseilaria edo Floren Aoiz politikaria erraterako.

“1978an egin zuen bere lehen agerraldia Nafarroaren Eguna ekitaldiak”, gogoratu zuten antolatzaileek, desfilearen akabailan, jendez gainezka zegoen Baigorriko plazan. “Gaur, lehen antolatzaileak omendu nahi genituzke. Denboran haiek erein zituzten haziak loratu dira. Xedeak zituzten, euskararen erabilpena sustatu, euskal kultura hedatu eta Euskal Herri batu bat eraiki”.

Basaizeko kideek, halaber, Altsasuko gazteen prozesua gogoan izan zuten egun berezi honetan, eta Altsasuko Gurasoenganako elkartasuna agertu, horrelako gertakariak bake prozesuaren kontra jo-tzen dutela azpimarratuz. “Injustizia honen aitzinean, bakoitza izan gaitezen euri tanta, denak elkartuz uhin baten sortzeko eta gertakari honi aterabidea emateko”.

Eguerdian, 1200 lagun ingururentzako bazkari herrikoia eman zen Ezpela, Uztaritze eta Kuxkuxtu txarangen animazioarekin, eta arratsaldean aitzinera jarraitu zuen bestak. Haurrek, Irrien Lagunekin gozatzeko parada izan zuten eta, Herriko Etxearen atarian, Niarawa batukadak, Bokale Brass Bandek eta Jaia Txarangak eguna alaitu zuten euren musikarekin. Plazan, dantza erakustaldiaz gain, hainbat kontzertu eskaini ziren arratsalde partean (Kiki Bordatxo, Zezenaren taldea, Tximberos karaokea, Kuartz eta Anita Parker) eta TirriyTery-ren musika pintxaldiarekin eman zitzaion akabera bestari, goizeko ordu txikietan.

Diario de Noticias, 0 de Abril de 2018


 

Larraga recuerda a las 47 personas asesinadas y a las mujeres represaliadas por el franquismo

Maravillas Lamberto

Larraga ha vivido una jornada de homenaje a las 47 personas del pueblo que fueron asesinadas por el franquismo y a las mujeres humilladas y condenadas al olvido. Gorka Urbizu y Fermin Balentzia han interpretado sus temas dedicados a Maravillas Lamberto, en un emotivo acto en el que también un grupo de dantzaris ha recordado a la joven.

La Asociación Memorialista Maravillas Lamberto ha recordado en Larraga a los 47 fusilados en el pueblo por el franquismo. Pero no han sido los únicos homenajeados, ya que las 200 personas congregadas han querido mantener vivo el recuerdo de «las mujeres republicanas represaliadas, rapadas, humilladas, violadas, asesinadas y condenadas al olvido».

La jornada ha comenzado con una concentración. Tras ello, una kalejira ha recorrido el camino desde la casa natal de Maravillas, de la que se llevaron a la joven y a su padre, hasta el Ayuntamiento. Este es el mismo camino que padre e hija hicieron detenidos antes de ser asesinados. Ha sido en esta plaza consistorial donde se ha llevado a cabo el homenaje.

Aquí han llegado los momentos más emotivos. Gorka Urbizu (Berri Txarrak) y Fermin Balentzia han interpretado sus canciones dedicadas a la joven y al resto de represaliados por el franquismo. No han faltado Paz de Ziganda Helduen Abesbatza, jotas, bertsos, txistularis y gaiteros, pero ha sido un grupo de dantzaris el que ha dado la nota especial a la jornada, con una interpretación en la que ha participado una joven caracterizada como la propia Maravillas. Su hermana, Josefina Lamberto, ha recibido un ramo de flores de las manos de la joven.

Homenaje en Larraga a los 47 muertos y a las rapadas por los fascistas

«Voy por todo Navarra y Francia predicando, pero predicando la verdad, no como los curas. Los curas solo predican mentiras», proclamó ayer Josefina Lamberto en la plaza de Larraga. La hermana de Maravillas, la niña de 14 años violada que se ha convertido en el icono de la represión fascista en Nafarroa, tomó la palabra en el acto de memoria en recuerdo de los muertos y las mujeres represaliadas de la localidad. «Me acuerdo de todo lo que me hicieron. No se me ha borrado de la memoria. Por eso no perdono. Dicen que hay que perdonar. Pero yo no perdono», aseguró Lamberto.

La jornada en recuerdo a los fusilados y a las mujeres rapadas y represaliadas por los fascistas comenzó en el Parque de la Memoria que se inauguró en la localidad en 2012. Desde allí, unas 200 personas tomaron parte en una la kalejira encabeza por unos joaldunak por la localidad que partió de la casa de Maravillas y acabó en la Plaza de los Fueros, donde tuvieron lugar los discursos y homenajes. Ese mismo recorrido es el que hicieron Maravillas y su padre, Vicente, cuando fueron detenidos en su casa tras el alzamiento fascista. Jamás se les ha vuelto a encontrar, pese a que se ha excavado en varios puntos sin éxito. Los testimonios apuntan que la niña fue violada, echada de comer a los perros y quemada después para ocultar el rastro del salvaje crimen.

Un ramo para Josefina

La organización de la jornada corrió a cargo de la asociación memorialista de la localidad. El acto principal transcurrió en un escenario tras el cual se colocaron banderas de las corrientes políticas que el fascismo intentó exterminar (había enseñas anarquistas, socialistas, comunistas y la bandera de ANV, entre otras) y una pancarta en la que se leía “En memoria de las mujeres rapadas, violadas y asesinadas por el fascismo».

Gorka Urbizu, voz del grupo Berri Txarrak, cantó su tema dedicado a Maravillas acompañándose con una guitarra. También hizo lo propio el cantautor Fermín Balentzia con su tema “Florecica de Larraga”.

Por su parte, el coro adulto de la ikastola Paz de Ziganda realizó una actuación que mezcló dantzas y teatro en la que una joven aparecía caracterizada en el papel de la propia Maravillas. El acto se cerró con esta joven haciendo entrega a Josefina de un ramo de flores.

Gara, 22/04/2018