Noticias / Berriak

Paco Etxeberria recibe con “emoción” el premio Manuel Irujo

Paco Etxeberria

Paco Etxeberria


La ciudad del Ega acogió ayer con los brazos abiertos al antropólogo y médico forense Paco Etxeberria, que acudió a Estella-Lizarra a aceptar el 18º Premio Manuel Irujo de las manos de la fundación Irujo Etxea.

Con el tradicional anagrama del Seiburu y la medalla de oro quiso la asociación reconocer la labor incansable de Etxeberria, comprometido con impulsar la memoria histórica y reciente en cada rincón del Estado, mediante la aportación de sus conocimientos científicos a exhumaciones de fosas y al esclarecimiento de torturas.

El acto arrancó a las 12.30 horas en la plaza de Santiago, frente a la casa natal de Manuel Irujo, donde se le bailó un aurresku honorífico ante la mirada de numerosos invitados y autoridades. A continuación, un grupo de txistularis acompañó a Etxeberria y el resto de asistentes hasta la sede de la Mancomunidad de Montejurra, lugar donde se desarrolló el acto principal.
¿Cómo pagar 60% menos en el seguro del coche? Hace 4 meses decidimos cambiar la compañía con la que tenemos asegurado nuestro coche porque estábamos cansados de pagar 480 € al año con Mapfre. Cada vez que veíamos en el buzón la carta de Mapfre nos poníamos de mal humor, pero esto dejó de ser un problema cuando descubrimos la nueva compañía a través de la cual hemos asegurado nuestro coche. Os contamos cómo hemos conseguido pagar un 60% menos Haz click para leer este contenido

Koldo Viñuales, presidente de Irujo Etxea, destacó el trabajo del galardonado como presidente de la Sociedad de Ciencias Aranzadi, que realiza el estudio de los desaparecidos y las fosas comunes de la Guerra Civil y ha colaborado en más de un centenar de exhumaciones en el Estado. “Gracias a tu compromiso valiente hoy podemos decir que se acabó la impunidad, la humillación de los vencidos, los restos sin nombre”, dijo el presidente en su discurso. “Mila esker, Paco;gratitud que hacemos extensiva al equipo de la Sociedad Aranzadi. En cada exhumación seguís encontrado la vida, ya que con cada resto recuperado dais esperanza y ganas de vivir a una esposa, a unos hijos, a unos nietos y nietas;y los huesos callados durante años vuelven a hablar y nos cuentan lo sucedido. Manuel Irujo estaría orgulloso de tu gestión y de tu labor humanitaria y te apoyaría con todas sus fuerzas”, concluyó Viñuales.

El encargado de introducir al premiado y entregarle la medalla de oro fue José Luis de la Cuesta Arzamendi, catedrático de Derecho Penal en la UPV-EHU y director del Instituto Vasco de Criminología -institución de la que Etxeberria es subdirector-.

De la Cuesta destacó la “humildad” del antropólogo “en el plano intelectual y científico, pues explica lo ingente de su tarea y sus limitaciones. Errar es humano y se convierte muchas veces en el germen de nuevas ideas, nuevas hipótesis y avances”, afirmó el catedrático.

Al recibir la medalla de la mano de De la Cuesta y el Seiburu por parte de Viñuales, Paco Etxeberria agradeció con “emoción” el reconocimiento a la fundación Irujo Etxea. El doctor hizo hincapié en la importancia de la memoria, refiriéndose a ella como “una forma de justicia” que “construye democracia” y que “nunca es un enemigo, sino un aliado. En la ciencia se busca la objetividad y la imparcialidad, pero no podemos ser neutrales ante vulneraciones de derechos humanos”, añadió.

Finalmente, recordó que su trabajo sigue cada día. Hoy mismo el forense se encuentra en Artaza, ejecutando la exhumación de una fosa común.

El acto estuvo amenizado por la coral Ereintza. Al finalizar, los participantes acompañaron a Etxeberria de nuevo hasta la plaza de Santiago, donde tuvo lugar un almuerzo popular.

Datos

Invitados. Asistieron la mujer del premiado, Lourdes Herrasti;José Luis de la Cueva Arzamendi, catedrático de Derecho Penal por la UPV;el alcalde de Estella, Koldo Leoz;los ediles Ricardo Gómez de Segura, Regino Etxabe, Pablo Ezkurra y Yolanda Alén;los consejeros María Solana y Manu Ayerdi;el consejero y portavoz del Gobierno vasco Josu Erkoreka;además de familiares de Manuel Irujo;entre otros.

18 premiados.

A lo largo de las 18 ediciones del premio han recibido el seiburu personalidades como José Mª Jimeno (2001), Idoia Estornés (2006), Benito Lertxundi (2008), Petra Azpiroz (2010), Iñaki Perurena (2011), Fortunato Agirre (2013), Nestor Basterretxea (2014), Arantza Ametzaga (2016) o Iñaki Anasagasti (2017), entre otros.

Diario de Noticias, 10 de Junio de 2018


Manex Pagola, aberriari eta euskarari idatzi zion kantagilea

Manex Pagola

Manex Pagola


Hurbila. Umila. Konprometitua. Hala oroitzen dute Manex Pagola hura ezagutu eta harekin jardunean aritu zirenek. Landibarren jaiotako kantagile, herrigile eta euskaltzalea atzo zendu zen Baionan, euskal kantagintzari ehunka abesti utzita, horietariko gehienak Euskal Herriari eta euskarari lotuak eta Ipar Euskal Herriko hainbat kantariren ahotsetan zabalduak. «Berak ez zuela kanturako ahotsik esan ohi zuen», oroitu du Maite Idirinek.

«Manex Pagola joan zaigu. Bagenekien azken egunetan gogorrak pasatzen ari zela eta, azkenean, joan zaigu», azaldu du telefonoaren beste aldetik Peio Ospitalek. Ordubete eskas da Manex Pagolaren heriotzaren berri izan duela eta hunkituta, eta maitasun betez, oroitu du haren emaria. Anje Duhaldek bezalaxe: «Aitzindari bat da. Nik uste dut Mixel Labegerieren ondorengo pausoa izan zela, bera eta beste batzuk, baina bera gehienbat, eta Euskal Herriko kantagintzari ikaragarrizko ekarpena egin diola. Ni neu bere oinordeko sentitzen naiz, bera maisu bat izan zelako».

Biek abestu dituzte, beste hainbat kantarik bezala –nagusiki Ipar Euskal Herrikoak– baxenabartarrak idatzitako kantuak. Baita Maite Idirinek ere: «Niretzako, lehenik, lagun handi bat zen. Beti lagunak izan gara, beti ibili gara oso hurbil bata bestearengandik ideietan eta denean, eta niretzat galera handia da. Oraindino ez zen horren adindua, eta pena da».

Manex Pagola Landibarren (Nafarroa Beherea) jaio zen 1941eko ekainaren 28an eta atzo zendu zen Baionan, 76 urte zituela. Antropologia Sozial eta Kulturalean doktorea, Euskal Museoko kargudun izan zen, baita Seaska eta Enbataren sortzaileetariko bat ere. «Oso urte bereziak izan ziren –oroitu zuen Pagolak berak 2014an GARAk egin zion elkarrizketa batean–. Guk genuen asmoa nahi genuen herrian zabaldu, baina kontrakoak asko eta mota askotakoak ziren. Nahiko kemen izan genuen iraultzeko, gurean sinesten genuen eta kontrastatua zen gizartean zuzen ginela».

Musika ikasketarik propio egin gabea, zaletasuna elizan piztu zitzaiola esan ohi zuen («nire kontserbatorioa izan da») eta Etxahun-Iruri eta Etxahun Barkoxeren bidez jabetu zen Euskal Herriaren izateaz. Gero, Mixel Labegerieren musikarekin euskarazko sorkuntza modernoa eta garaikidea ezagutu zituen eta, bere ekarpena egin asmoz, lehenik bertsoak eta ostean abestiak idazten hasi zen. Orotara 120 kantutik gora idatzi zituen, baina bi disko soilik grabatu zituen, bata Elkar-ekin 1972an eta, bigarrena, Burgosko prozesuko auzipetuei elkartasuna adierazteko, 1969an, Goiztiri diskoetxearekin.

70eko hamarkadan, Ez Dok Amairuren “Baga Biga Higa” ikuskizunaren arrakasta ikusita Ipar Euskal Herrirako antzeko zerbait egitea otu eta hainbat musikari bildu zituen “Zazpiribai” ikuskizunean, tartean Pantxoa Carrere eta Peio Ospital, Ugutz Robles-Arangiz, Iñaki Urtizberea, Patxika Erramuzpe, Benito Lertxundi, Xabier Lete eta Lourdes Iriondo. Bederatzi emanaldi egin zituzten.

Soiltasunaren aberastasuna

«Berak esaten zuen beti bere ahotsak ez zuela askorik balio –aipatu du Idirinek–. Umila zen eta egia da ez zuela ahots bereziki ederra, baina hala ere beti kantatzen zuen eta pozik sentitzen zen bere kantuak besteen ahotsean entzunda. Kantari batek hartuta ere, bereak zituen». Hala, eta bere kantuek besteek abestuta harrera ona zutela ikusita, kantuan aritzeari uztea deliberatu zuen. Ez, ordea, kantuak idazteari. “Biziaren altzotik” liburuan bildu zituen bere kantu ezagunenak.

Peio eta Pantxoaren ahotsean egin dira ezagun Pagolaren abesti gehienak, tartean Idirin, Duhalde, Martxel Brave, Jean-Noel Bessonart edota Erramun Martikorenak ere abestu badituzte ere. Horien artean leudeke “Eñaut Bidegorri”, “Ttakolin” edota “Urtxintxa”, “Kanta aberria”, “Azken dantza”, Peio eta Pantxoaren ahotsean ezagun egin direnak. «Manex gure belaunaldiko kantugile emankorrenetarikoa izan da eta uste dut Euskal Herriaren problematika inork ez bezala plazaratu duela bere kantuen bidez. Manexen kantuek izan dute sinpletasunaren, soiltasunaren freskotasuna eta aberastasuna aldi berean. Etxeko hizkuntza arruntaren bidez jakin izan du gure herriak bizi izan dituen arazo nagusiak plazaratzen eta kanporatzen, adibide batzuk emateko, hizkuntzaren galera, ihes ekonomikoa, aberri-mina… Sinpletasunaren freskotasuna, horrek egiten du kantuaren arrakasta», adierazi du Ospitalek. Iritzi berekoa da Duhalde ere: «Nahiz eta kantu errazak izan itxuraz, oso kantu sarkorrak dira, herrian errotuta daudenak». «Bere kantuetariko asko daude aberriarekin lotuta. Bera oso abertzalea zen, eta hori antzematen da bere kantuetan», gehitu du Idirinek.

Duhaldek herrigintzan egindako lana goraipatu nahi izan du: «Ez zen bakarrik kantaria. Gizarte gizona ere bazen. Enbataren munduan sartuta guztiz, idazkari izandakoa eta sozialki lan asko egindakoa. Kultur gizon handia zen, Euskal Museoan, euskal erakustokian ere lan oparoa egin zuen eta politikan ere nahiko inplikatua izan zen, Iparraldeko Eusko Alkartasunaren sorreran inplikatu zen».

Idirinek gaineratu du Euskal Museoan egindako ibilbidea garrantzitsua izan zela Pagolarentzat: «Aktibitate handia izan zuen eta oso inportantea izan zen bere ekarpena, baina bera oso umila eta maitagarria zen eta ez zuen aipatzen. Ez nion sekula galdetu, baina nik uste dut bere lan egiteko manera eraman zuela museora. Oso pertsona preziatua zen, oso maitatua». Amaitzeko, Duhaldek: «Nik uste galera handi bat dela guretzat, pertsona bezala, baina bere obra hor gelditzen da eta funtsezkoa hori da azken finean»

Gara, 2018/06/08