Cultura / Kultura

Josu Reparaz:»Ikastolen proiektuak, zorionez edo zoritxarrez, egoera guztien gainetik aurrera egiten ikasi du»

Josu Reparaz Leiza

Nafarroa Oinez bertan behera uzteko erabakia ez zela samurra izan aitortzen du Reparazek, nahiz eta itxaropenez eta aldarte onez begiratzen duen aurrera.

Josu Reparaz,Nafarroako Ikastolen Elkarteko zuzendaria.

Josu Reparaz,Nafarroako Ikastolen Elkarteko zuzendaria.

Egoera dela eta, aurten ez da Nafarroa Oinez ospatuko. Ez zen erraza suertatuko horrelako erabaki bat hartzea, sekula ez zen aurretik gertatu. Zer nolakoa izan zen momentu hori?

–Momentua ez zen ez, inolaz ere, samurra izan baina argi izan genuen suertatutako larrialdi egoera aintzat hartuta eman genezakeen erantzun zentzudun bakarra zela. Une hauetan etorkizuna nolakoa izango den jakiterik ez badugu ere, duela hilabete ba-tzuk are gutxiago. Inork ere ezin zuen imajinatu zetorkiguna. Erabateko ziurgabetasuna egunerokoaren jabe bilakatuta, argi ikusi genuen, Lizarra Ikastolak Oinezaren bitartez eskuratu nahi zituen helburuak lortzeko baldintzarik ez genuela, ez eta baliabiderik ere.

Zer suposatzen du halako erabaki batek, kasu honetan, Lizarrako Ikastolarentzat?

–Lizarra Ikastolak ikastolen festa 2021era atzeratzea eskatu zuen, antolaketaren ardura urtebetez luzatuz. Erabaki gogorra izan zen Orduz geroztik irudimenari eman diote aurrera begira jarriz. Izugarrizko ardura eta sakrifizioa izaten ari dira. Ikastolak dituen behar propioak bigarren maila batean utzita Nafarroa Oinez ekimena garatzeko konpromisoa berrestea, ez urte batez soilik baizik eta bi urtez. Jakina da Oinezen bitartez Nafarroako ikastolek zenbait helburu lortu nahi izaten dituztela, baita ikastola antolatzailearen proiektua gauzatzeko behar izaten den finantziazioa eskuratzea ere. Kasu honetan, Lizarrak bere asmoak bigarren maila batean kokatu ditu. Nafarroa Oinez ekimenak bere 40. urteurrena du aurtengoan eta auzolanean egindako bideari jarraipena ematea lehenetsi du Lizarrak.

Eta orokorrean, ikastolen mugimenduarentzat?

–Gogorra da. Ikastolek euren jaien bitartez bost plaza handi eskaintzen dizkiote euskarari eta euskal kulturari. Halaber, ikastola proiektua ezagutarazteko aukera eskaintzen digute. Aurten ezinezkoa izan da urteari lotutako jarduera programak biltzen zituen jarduera eta ekimen gehienak gauzatzea, ez eta eguna bera ere. Hortaz, galera handia izan da bi norabideetan. Horretaz gain, ikastolek aurrera egin ahal izateko behar duten finantziazioa eskuratzeko aukera izugarri murriztu da.

Herri Urrats, Ibilaldia eta Araba Euskaraz ere bertan behera gelditu dira aurten. Kolpea handia izaten ari da Ikastolen Elkartearen-tzat, alde horretatik?

–Jakina. Ikastola proiektua auzolanean eraikitako ekimena da. Herritik, herriarekin eta herriarentzat sortua. Zerbitzu publikoa eskaintzeko asmoaz, nahi duen orok eskura izan dezan pretentsioaz. Hartara, familien eta erakundeen ekarpenaz gain, gizartearen laguntza, ekarpena behar da aurrera egin ahal izateko. Bost jaiak bertan behera geratu izanak, zailtasun ugari ekarri ditu berekin. Gure jaietara jendea ongi pasatzera dator, dibertitzera, dantzatzera, lagunekin egun eder bat igarotzera€Jai hauek helburu ugari dituzte: auzolanaren bitartez ikastolakideon artean, ikastolen artean eta ikastolen eta herrietako eragileen artean harremanak estutzen ditugu: euskal kulturari bost plaza handi eskaintzen dizkiogu gure jaien bitartez; euskarari bozgorailu handi bat jartzen diogu; ikastola eredua zabaltzen dugu eta hainbat proiektu aurrera ateratzeko finantzaketa lortzen dugu. Bost helburu horietatik lehenari eutsi ahal izan diogu, auzolan hori, elkarlan hori, burutu dugu. Besteak, aldiz, ezin izan ditugu bete. Tamalgarria da, euskal kulturaren adierazpen askotarikoaren bost agertoki handienik gabe geratu garelako, euskararen bozgorailurik gabe geratu garelako, eta finantzaketa lortu beharrean, galerak ere izango ditugulako.

Zer nolako aldartearekin egiten ari da aurre guzti honi Lizarrako Ikastolako komunitatea? Gurasoak, irakasleak, haurrak berak…

–Lizarra Ikastolako komunitatearen jarrera eredugarria izan da. Ikastolan kontziente dira egokitu zaienarekin eta argi dute une hauetan ez duela balio kexatzeak edo eta bere egunean hartutako konpromisoari muzin egiteak. Argi dute 2021eko Nafarroa Oinez ez dela ohiko Oinez bat izango baina, modu berean, ez dute ahazten pandemia heldu aurretik ere ekimenak bere bilakaera izan duela. Guztia aldatzen da etengabean. XXI. mendeko ikastolen jaiak 80 edo 90 hamarkadan ospatzen zirenekin ezberdinak dira. Hala ikastolek, nola gizarteak aldaketen aurrean egoki-tzeko gaitasuna izan dute eta oraingoan ere, moldatzen jakin beharko dugu. Koronabirusak eragiten duen ziurgabetasuna kudeatzen ikastea izango da 2021eko Nafarroa Oinezen helburuetako bat.

Aurten, gainera, bere 50 urte bete ditu ikastolak. Nola ospatzen ari dira urteurrena?

–Ez aurreikusitako moduan. Izan ere, 2020ko Nafarroa Oinezek ikastolaren 50. urteurrenarekin uztartzeko nahia zuten ikastolan. Agerian da larrialdi egoerak asmoa eragotzi duela. Gainera, azken aste hauetan zehar Nafarroako kutsadura datuek pandemiaren aurkako neurriak gogortzea ekarri du, eta beraz, ospakizunarekiko mugak areagotu egin dira. Gauzak honela, ospakizuna era dosifikatuan burutzen ari dira ikastolan. Txikienek urteurrena kantuen bitartez ospatu dute. Bestalde, Lizarra Ikastolarekin zerikusia izan duen orori argazkiak edo eta mezuak igortzeko eskaera zabaldu da. Jasotako argazki eta mezuak sare sozialen bitartez zabaltzeko asmoa dute baita, posible balitz, fisikoki erakustea ere. Azkenik, egoerak ahalbidetzen badu, azaroan ekitaldi xume bat antolatuko da. 50 urte ospakizuna merezi duen adina da.

2020ko Nafarroa Oinezaren helburuetako bat Lizarrako Ikastolako Haur Eskolaren egokitzapena zen. Posible izanen da helburu hori erdiestea?

–Lizarra Ikastolak benetako adorea eta konpromisoa agertu du ikastola proiektua zein euskararekiko. Lehenago esan dudan bezala, Nafarroa Oinez ekimenari, bi urtez, eusteko apustua egin du. Apustua ez da batere makala, ekimena antolatzeak inbertsioa eskatzen duelako. Lizarrak 2020rako inbertsioa egin du, aldiz, diru sarrerarik ez du izan apenas. Beste urte batez aurrea egin ahal izateko, inbertitzen jarraitu beharko du, aldiz, ez guk, ez inork, ez daki hurrengo hilabeteetan egoerak zein bilakaera izango duen eta beraz, jarduerak eta eguna bera ospatzerik izango den eta ondorioz, diru sarrerarik eskuratzerik izango dugun. Hortaz, itxaron egin behar da. Ikastolak ez du amore eman eta ahalegina egingo du, ezarritako helburu guztiak bete daitezen. Ikastola proiektuak egoera guztien gainetik aurrera egiten ikasi du. Egoera zaila da eta aurreikusitako prozedurak ez du berdin funtzionatuko, baina jakin badakigu moldatzen ikasiko dugula.

Ikastolentzat, urtero ospatzen diren bestak hori baino askoz ere gehiago dira. Elkartasunaren seinale izaten dira, euskalgintzarako hauspoa, eta baliabideei dagokienez ere aurrera egiteko bide garrantzitsua.

Jaiak ezin ospatzeak eragiten duen hutsunea estaltzea ez da batere erraza. Hala ere, tamalez edo zorionez, ikastoletan eskarmentu handia dugu arazoak eta oztopoak gainditzeko garaian eta oraingoan ere jorratu dugu bidea. Aurten ikastolen jaien bitartez euskara eta euskal kulturari eskaintzen zaizkien 5 plazak faltan izanik, ETB-ren eskutik, Ikastolak herriari ikuskizuna eramango dugu Euskal Herriko etxeetara. Ikastolen bost jaien artean antolatutako ikuskizuna izango da, Kursaalean grabatuko dena azaroaren 13an. Ekitaldi horrekin plaza txiki bat eskaini nahi izan diogu euskal musika eta dantzari. Anje Duhalde, Pauline & Juliette, Korrontzi, Xabi Solano, Demode Quartet eta Nogen arituko dira, eta baita Oinkari eta Kimua dantza taldeak ere. Jai guztiok antolatu dugu, ekitaldi nazional bat izango da. Plaza txiki bat izango da, 600 lagunentzako bakarrik eskaini ahal izango dugulako bertan, baina, era berean, jai handi bat ere izango da, hurrengo astean ETBk emitituko baitu. Modu horretara, gure jaietara etortzerik izan ez duten guztien etxeetara eramango ditugu gure jaiak.

Nolakoa izaten ari da jendartearen erantzuna Nafarroa Oinez ospatu ezinaren aurrean?

Tristura puntu bat sumatzen dugu, baina aldi berean, animoa goratzea helburu duten mezu ugari jasotzen ari gara baita ez etsitzeagatik esker-ona erakusten duten mezuak ere. Lizarran argi dugu garenaren neurria, dugunarekin egiten duguna dela eta horretan dihardugu, dugunarekin ahal dugun guztia egingo dugu.

Aurrera begira, Nafarroa Oinez berreskuratuko den formatu bat izango da?

Ikusi behar. Pandemia heldu aurretik ikastolok jai ereduaren inguruko hausnarketan murgilduta genbiltzan. Egoera berriak ordea, aldaketa ugari inposatu dizkigu eta inork ez daki noiz arte mantendu beharko ditugun. Hortaz, une hauetan kontua ez da nolako Nafarroa Oinez antolatu nahi dugun baizik eta, nolako Nafarroa Oinez antolatu ahal dugun. Datozen hilabeteetan zehar birusak izan dezakeen garapena eta beroni aurre egiteko eskuratzen diren baliabideen baitan aztertu beharko dugu ekimenaren formatuaren aldaketa, hala badagokio. Egoera berri honek gainera, beste bide batzuk jorratzen behartu gaitu, eta izur nago, eskarmentuaren harira lezio berriak ikasiko ditugula. Betiko galderek, betiko erantzunak dakar-tzate. Sarritan sormena galdera berriak egitearekin aktibatzen da.

Diario de Noticias, 18.10.2020


 

Navarra Suma ignora al TSJN y mantiene la separación entre euskera y castellano

Bandera Navarra - Euskera

Navarra Suma continúa con su política contra el euskera pese a las resoluciones judiciales que han tumbado algunas de sus medidas en política lingüística. Después de que el Tribunal Administrativo de Navarra anulara, «por ser contraria a derecho», la edición del calendario municipal 2020 en dos soportes diferenciados y luego hiciera lo mismo con la creación de perfiles diferentes en castellano y euskera para las redes sociales del Ayuntamiento, el equipo de Gobierno mantiene su intención de editar carteles publicitarios en soportes separados en castellano y euskera con el argumento de que la «creatividad pierde su función» si hay que incluir los textos en ambos idiomas.

Así se recoge en un informe de Navarra Suma sobre la aplicación del bilingüismo en los carteles creativos, que defiende la separación castellano y euskera pese a las reiteradas resoluciones que han dictaminado lo contrario. Su contenido se dio ayer a conocer en la Junta de Gobierno Local y establece que los elementos más comunes para dar publicidad a las actividades de las áreas municipales son los folletos, microsites, anuncios publicitarios ordinarios, cuñas de radio y cartelería.

Cartel de 'Los Viviremos', grande en castellano. Foto: I.Porto

En el informe se dice que esos «soportes son susceptibles de combinar una imagen gráfica atractiva con el contenido en castellano y euskera, a excepción de los carteles». Y es que Navarra Suma considera que al tener que concentrarse en un espacio muy acotado la imagen gráfica y todos los textos en castellano y en euskera, «resulta complicado lograr ese equilibrio, por lo que en la mayor parte de los casos el autor se ve obligado a sacrificar la imagen gráfica para poder dar cabida a todos los textos. En consecuencia, el cartel deja de ser gráficamente atractivo, perdiendo su función».

los dos soportes Para Navarra Suma, «se considera motivo suficiente para poder diseñar carteles creativos en soportes separados en castellano y en euskera» y alude a la ordenanza reguladora de la utilización del euskera, que recoge en su disposición adicional primera «la posibilidad de poder llevar a cabo «en soportes, formatos, ediciones o unidades diferentes, separadas o independientes para el castellano y para el euskera».

Según el informe, «la creatividad es fundamental para lograr una imagen atractiva, que sea capaz de llamar la atención de la ciudadanía y logre el objetivo para el que se realizan los materiales, esto es, lograr el mayor conocimiento por parte de la ciudadanía», lo que no se podría dar con los dos idiomas.

Es lo que Navarra Suma hizo con la colocación de un gran cartel en la fachada consistorial entre el 6 y el 14 de julio, donde el castellano tenía un papel predominante frente al euskera, que tuvo el mismo tratamiento que el francés o el inglés.

Que se cumpla la ordenanza

Crítica. Presentada por EH Bildu, PSN y Geroa Bai respaldaron un punto de la declaración que exige a Navarra Suma que cumpla la Ordenanza del Euskera y, en este sentido, se le insta al «fomento» de esta lengua, también en la programación cultural. La declaración de EH Bildu denunciaba que «la programación para este otoño en la Casa de las Mujeres y Zentro no cuenta con ninguna oferta formativa en euskera», dijo Beloki. Le respondió Barberena que «no hay demanda».

Diario de Noticias, 14.10.2020